Czym właściwie jest przyjemność? Czy to chwilowa gratyfikacja, biologiczny impuls, luksus po „prawdziwych” obowiązkach – czy może fundamentalny element zdrowia i wolności? I dlaczego w przypadku kobiet wciąż bywa podejrzana, marginalizowana, spychana na koniec listy?
16.30 / Prawo do mądrej przyjemności / wykład Agi Kozak
Czym właściwie jest przyjemność? Czy to chwilowa gratyfikacja, biologiczny impuls, luksus po „prawdziwych” obowiązkach – czy może fundamentalny element zdrowia i wolności? I dlaczego w przypadku kobiet wciąż bywa podejrzana, marginalizowana, spychana na koniec listy?
Ten wykład jest próbą odzyskania przyjemności jako kategorii psychologicznej, kulturowej i politycznej. Zadajemy pytania: czy kobiety mają prawo do przyjemności? Czy dają je same sobie? Dlaczego świat, w którym projektujemy rzeczywistość nie wokół władzy, lecz wokół mądrze rozumianej przyjemności, mógłby być bardziej czuły, twórczy i zrównoważony?
Według Deklaracji Praw Seksualnych Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) każdy człowiek ma fundamentalne prawo do poszukiwania, otrzymywania i doświadczania przyjemności seksualnej jako źródła fizycznego, psychicznego i społecznego dobrostanu. Prawo to obejmuje bezpieczne, satysfakcjonujące życie seksualne, wolność wyboru oraz dostęp do informacji i edukacji. A co, gdybyśmy tę perspektywę rozszerzyły? Gdybyśmy uczyły o przyjemności w szkołach – nie tylko seksualnej, ale tej, która koi układ nerwowy, wzmacnia odporność psychiczną, obniża stres i działa antydepresyjnie?
Bo są przyjemności, które regulują i pogłębiają życie: sztuka, ogród, dotyk, wspólnota, smak, twórczość, kontemplacja sztuki, oglądanie sportowych zmagań, dobroczynność. I są takie, które działają jak szybki zastrzyk dopaminy, ale w dłuższej perspektywie niszczą – uzależnienia, ryzykowne zachowania, kompulsywność. Coraz częściej mówi się o tym, co psycholog z Yale, Paul Bloom, nazywa „mądrą przyjemnością” – taką, która wiąże się z sensem, wysiłkiem, relacją i wartościami. Paradoksalnie, badań nad przyjemnością – szczególnie kobiecą – wciąż jest zaskakująco mało, ale cóż się dziwić, skoro pierwszy pełny, anatomicznie poprawny obraz całej łechtaczki został po raz pierwszy dokładnie opisany w 1998 roku przez australijską urolożkę dr Helen O’Connell...
Dlaczego kobieca przyjemność pozostaje „podejrzana”? Dlaczego tak wiele kobiet ceni bardziej zmęczenie, poświęcenie i produktywność niż spełnienie? W wielu miejscach na świecie kobietom odmawia się prawa do przyjemności – a przez to także do wolności. Bo przyjemność to nie tylko emocja. To dostęp do ciała, do głosu, do wyboru. To możliwość powiedzenia: „chcę”. Ale także „nie”. Lub „ale na moich warunkach”. Co to ma wspólnego z władzą, kulturą, rozwojem społecznym aż w końcu z ekonomią i … filozofią?
Czy zatem przyjemność jest sprawą polityczną? Czy może być formą oporu i zmiany społecznej? Autorki takie jak Adrienne Maree Brown mówią o „pleasure revolution” – rewolucji przyjemności, która nie oznacza hedonizmu bez refleksji, lecz powrót do ciała, wspólnoty i sprawczości.
Ten wykład to zaproszenie do namysłu i praktyki. Jak szukać mądrej przyjemności? Jak odróżniać ją od tej, która jedynie zagłusza napięcie? Jaką nową jakość kobiety mogą wnieść do świata, jeśli przestaną się jej wstydzić? I czy odwaga przeżywania przyjemności naprawdę może zmienić nasze życie – a może nawet więcej niż nasze życie?
Aga Kozak – dziennikarka, coacherka i trenerka rozwoju, działająca na styku psychologii, kultury i antropologii. Publikuje m.in. w „Gazecie Wyborczej”, „Wysokich Obcasach”, „Piśmie” i „Znaku”. Autorka książki „Sztuka męskości. Jak nie być ch*jem” (z Pawłem Goźlińskim) oraz twórczyni podcastów poświęconych dobrostanowi, komunikacji i inteligencji emocjonalnej. Założycielka Instytutu Dobrego Życia. Wspiera zespoły i osoby indywidualne w procesach rozwojowych, prowadzi szkolenia i wykłady. Absolwentka Uniwersytetu Jagiellońskiego, studiowała także na Middlesex University i NYU. Laureatka LGBT+ Diamond Awards, wyróżniona przez
„Forbes Women” oraz magazyn „Elle”.
18.30 / VICTORIA / pokaz filmu i rozmowa
Amelia, atrakcyjna kobieta w średnim wieku, od wielu lat żyje w małżeństwie z rekonstruktorem średniowiecznych bitew. Związek stopniowo popada w rutynę, a przy tym nie daje kobiecie seksualnego spełnienia. Pięćdziesięciolatka nie jest nawet świadoma własnych pragnień i potrzeb. To, co przez całe życie pozostawało uśpione, zacznie budzić się wraz ze znalezieniem tajemniczej przesyłki pod drzwiami mieszkania.
czas trwania: 28 minut
reżyseria: Karolina Porcari
w rolach głównych: Katarzyna Figura, Piotr Cyrwus, Małgorzata Bogdańska
scenariusz: Karolina Porcari, Krzysztof Szekalski
Polska, 2022
Karolina Porcari – włosko-polska aktorka, scenarzystka i reżyserka filmowa, telewizyjna oraz teatralna. Absolwentka AST w Krakowie i „Studia Prób” w Szkole Wajdy. Od 2024 roku wykłada na uczelni Te-Wizja, gdzie prowadzi zajęcia „Psychologia w kinie” i „Kreatywna psychologia”. Występowała m.in. w „Hamlecie”, „Braciach Karamazow” i filmach „Mały zgon” oraz „Eter”. Zadebiutowała reżysersko nagradzanym spektaklem „Zła matka”. Jest także autorką głośnych filmów krótkometrażowych „Peccatrice” i „Victoria”, nagradzanych na festiwalach w Polsce i za granicą. Obecnie pracuje nad pełnometrażowym debiutem.
Małgorzata Bogdańska – aktorka teatralna, filmowa i telewizyjna, absolwentka PWSFTviT w Łodzi, od lat związana z warszawskim środowiskiem teatralnym i członkini ZASP. Współtworzy z Markiem Koterskim autorski Teatr w Walizce, w ramach którego powstały m.in. monodramy „Moja droga B.” oraz „Nie lubię pana, panie Fellini”. Spektakl „Moja droga B.” prezentowany był na United Solo Festival w Nowym Jorku i nagrodzony na XV Przeglądzie Małych Form Teatralnych w Łodzi. Wystąpiła w filmach „7 uczuć”, „Baby są jakieś inne”, „Wszyscy jesteśmy Chrystusami” oraz „Piosenki o miłości”, a także w serialach „Tatuśkowie” i „Dom”. W 2025 roku otrzymała Brązowy Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”.
16.30–20.00 / Kampania charytatywna „Nadal jestem kobietą” / rozmowy we foyer
Od 2022 roku Karolina Sobieraj (Fundacja Świadomi Życia) i Julia Klewaniec (Fundacja Picture Doc) organizują kampanię charytatywną „Nadal jestem kobietą”. Jej celem jest promowanie profilaktyki raka piersi, wsparcie kobiet w trakcie choroby oraz po jej zakończeniu, a także pomoc osobom w kryzysie. Kampania pokazuje, że życie w chorobie się nie kończy, a wręcz przeciwnie – może stać się początkiem nowego, dobrego etapu. Jak odnaleźć w sobie siłę? Czym jest kobiecość i intymność po chorobie?
Co roku organizatorki zapraszają do udziału w sesji zdjęciowej bohaterki, które przeszły raka piersi i są dowodem na to, że choroba nie odbiera kobiecości. Wiele kobiet odnajduje ją w sobie na nowo. To szczególnie ważne, bo Karolina i Julia mają duże doświadczenie w pracy z chorującymi osobami i wiedzą, jak często towarzyszą im samotność, brak wiary w siebie, trudność w akceptacji zmian w ciele czy poczucie porzucenia. Dlatego stawiają na wsparcie grupowe i budowanie społeczności pełnej energii, wsparcia i zrozumienia.
Każdego października kampania pojawia się na ekranach w centrum Warszawy, zachęcając do wykonywania badań profilaktycznych. 8 marca Karolina i Julia będą obecne wraz z kilkoma bohaterkami ostatnich edycji. Porozmawiamy o profilaktyce, dostępnych formach wsparcia i miejscach spotkań dla kobiet, opowiemy o kampanii oraz będziemy szukać bohaterek tegorocznej odsłony. Będą do Waszej dyspozycji nawet, jeżeli potrzebujecie po prostu rozmowy. Karolina Sobieraj od 10 lat działa na rzecz kobiet: organizuje spotkania profilaktyczne, konsultacje z lekarzami, spotkania wspierające, realizuje również spotkania dotyczące seksualności po chorobie, spacery oraz Rajd „Pełną Piersią” – pierwsze w Polsce wydarzenie motoryzacyjne promujące profilaktykę raka piersi oraz rekonstrukcję piersi.
Strona kampanii: nadaljestemkobieta.picture-doc.org/
Instagram Fundacji Świadomi Życia: www.instagram.com/fundacja.swiadomi.zycia/
Instagram Rajdu Pełną Piersią: www.instagram.com/rajd_pelna_piersia/
Facebook Fundacji Świadomi Życia: www.facebook.com/fundacja.swiadomi.zycia/
Facebook Fundacji Picture Doc: www.facebook.com/picturedoc
